🍾नशेच्या विळख्यात शाळकरी आणि तरुणाई?

बीएस न्यूज नेटवर्क मुल संपादक, प्रतिनिधी गणेश गेडाम 🔴 भाग १ 🛡️ “मूल सुरक्षित हवे!”नशेच्या विळख्यात शाळकरी आणि तरुणाई?गाव-खेड्यांतून शिक्षणासाठी येणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याची जबाबदारी कोणाची?मुलाच्या हातात पुस्तक असावे, मोबाईल असला तरी तो ज्ञानासाठी वापरला जावा आणि त्याच्या डोळ्यांसमोर भविष्याचे सुंदर स्वप्न असावे—ही प्रत्येक पालकाची मनापासून इच्छा असते.मात्र, याच मुलाच्या आयुष्यात नशा आणि चुकीच्या संगतीचे सावट आले तर?हा प्रश्न केवळ एका कुटुंबाचा राहत नाही; तो संपूर्ण समाजाच्या भवितव्याशी जोडला जातो.मूल शहरात शिक्षणासाठी केवळ शहरातीलच नव्हे, तर आसपासच्या गाव-खेड्यांतूनही अनेक विद्यार्थी येतात. नवीन मित्रपरिवार, नवीन वातावरण आणि वाढते स्वातंत्र्य हे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी सकारात्मक ठरू शकते.मात्र, चुकीची संगत आणि व्यसनाची सुरुवात झाली तर त्याचा परिणाम शिक्षण, कुटुंब, संस्कार आणि भविष्यातील संधींवर होऊ शकतो.नशेची सुरुवात नेमकी कुठून होते?कधी मित्रांच्या आग्रहातून…कधी “एकदाच करून पाहा…” या मानसिकतेतून…कधी कुतूहलातून…तर कधी चुकीच्या व्यक्तींच्या प्रभावातून.सुरुवात छोटी वाटू शकते; मात्र सवय वाढत गेली तर त्याचे परिणाम मोठे होऊ शकतात.म्हणूनच नशेविरोधातील लढा केवळ व्यसन करणाऱ्या व्यक्तीपुरता मर्यादित न राहता बेकायदेशीर पुरवठा, विक्री आणि त्यामागील साखळी रोखण्यावरही केंद्रित असला पाहिजे.⚖️ कायदा काय सांगतो?अमली पदार्थांशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 (NDPS Act) हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे.या कायद्यात — कलम 20 — cannabis plant आणि cannabis संदर्भातील बेकायदेशीर कृत्यांबाबत,कलम 21 — manufactured drugs आणि preparations संदर्भातील,कलम 22 — psychotropic substances संदर्भातील,कलम 27 — काही परिस्थितींमध्ये अमली पदार्थांच्या सेवनाशी संबंधित तरतुदी आहेत. तसेच परिस्थितीनुसार इतर कलमेही लागू होऊ शकतात.मात्र, कोणत्या प्रकरणात नेमकी कोणती कायदेशीर तरतूद लागू होईल, हे पदार्थाचे स्वरूप, प्रमाण, घटनेची परिस्थिती, व्यक्तीची भूमिका आणि उपलब्ध पुराव्यांवर अवलंबून असते.त्यामुळे केवळ संशयावरून कोणत्याही व्यक्तीला दोषी ठरवणे योग्य नाही.कायद्याची अंमलबजावणी आणि न्यायप्रक्रियेचा आदर—दोन्ही तितकेच महत्त्वाचे आहेत.🛡️ मग उपाय काय?नशेविरोधातील लढा एका व्यक्तीने किंवा एका विभागाने जिंकता येणार नाही.सर्वांनी आपली भूमिका पार पाडणे आवश्यक आहे.👮 पोलीस व वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची भूमिकाअमली पदार्थांच्या बेकायदेशीर व्यवहाराविरोधात कायद्यानुसार कारवाईसोबतच संवेदनशील भागांमध्ये आवश्यक प्रतिबंधात्मक गस्त, माहिती संकलन, कायदेशीर कारवाई आणि शाळा-महाविद्यालयांमध्ये जनजागृती यावर भर देणे आवश्यक आहे.🏛️ स्थानिक प्रशासनाची भूमिकाशैक्षणिक परिसरातील सुरक्षितता, आवश्यक ठिकाणी प्रकाशव्यवस्था, वाहतूक नियंत्रण, उपलब्धतेनुसार सीसीटीव्ही आणि नागरिकांच्या तक्रारींवर वेळेवर प्रतिसाद याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.🏫 शाळा संस्थापक व अध्यक्षांची भूमिकाशैक्षणिक संस्था केवळ शिक्षण देणाऱ्या संस्था न राहता सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि संस्कारित वातावरण निर्माण करणाऱ्या संस्था बनल्या पाहिजेत.व्यसनमुक्ती, कायदेविषयक जागृती, सायबर सुरक्षितता आणि विद्यार्थी सुरक्षा याबाबत नियमित उपक्रम राबविणे आवश्यक आहे.👨‍🏫 मुख्याध्यापक व शिक्षकांची भूमिकाविद्यार्थ्यांच्या वर्तनात अचानक बदल दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता योग्य वेळी पालकांशी संवाद साधणे गरजेचे आहे.विद्यार्थ्याला सार्वजनिकरीत्या अपमानित करण्याऐवजी संवाद, समुपदेशन आणि आवश्यक त्या तज्ज्ञ संस्थेशी समन्वय साधणे अधिक परिणामकारक ठरू शकते.👨‍👩‍👧 पालकांची भूमिकामुलांवर केवळ नियंत्रण ठेवण्यापेक्षा त्यांच्याशी मैत्रीपूर्ण संवाद वाढवणे महत्त्वाचे आहे.मित्रपरिवार, ऑनलाइन वर्तन, अभ्यासातील बदल, अचानक वाढलेला पैशांचा खर्च किंवा वर्तनातील असामान्य बदल याकडे संशयाने नव्हे, तर संवेदनशीलतेने पाहणे गरजेचे आहे.🧑‍🎓 विद्यार्थ्यांची भूमिका“एकदा करून पाहू…” या दबावाला बळी पडू नका.चुकीची संगत, नशेचा आग्रह किंवा संशयास्पद प्रकार आढळल्यास त्यापासून दूर राहा आणि विश्वासातील पालक, शिक्षक किंवा संबंधित यंत्रणेकडे मदत मागा.मदत मागणे ही कमजोरी नाही; ती स्वतःचे भविष्य वाचवण्याची ताकद आहे.🤝 सामाजिक संस्थांची भूमिकाव्यसनमुक्ती जनजागृती, विद्यार्थी समुपदेशन, पालक मार्गदर्शन आणि पुनर्वसनाशी संबंधित उपक्रम सातत्याने राबविण्यासाठी सामाजिक संस्थांनी पुढाकार घेणे गरजेचे आहे.🏛️ लोकप्रतिनिधी व राजकीय नेतृत्वाची भूमिकापक्षीय राजकारणापलीकडे जाऊन “मूल सुरक्षित हवे” हा सामूहिक सामाजिक विषय म्हणून पाहण्याची गरज आहे.पोलीस, प्रशासन, शैक्षणिक संस्था आणि सामाजिक संघटनांच्या जनजागृती उपक्रमांना आवश्यक सहकार्य मिळवून देण्यासाठी लोकप्रतिनिधींनी पुढाकार घ्यावा.👥 नागरिकांची भूमिकासंशयास्पद प्रकार दिसल्यास स्वतः कायदा हातात घेऊ नये.अफवा पसरवू नयेत.योग्य माहिती संबंधित यंत्रणेला देऊन कायदेशीर प्रक्रियेला सहकार्य करणे—हीच जबाबदार नागरिकाची भूमिका आहे.एकत्रित प्रयत्नांची गरजपोलीस कायद्याची अंमलबजावणी करतील…प्रशासन आवश्यक सुविधा आणि समन्वय करेल…शाळा संस्कार आणि सुरक्षित वातावरण देतील…शिक्षक मार्गदर्शन करतील…पालक संवाद साधतील…सामाजिक संस्था जनजागृती करतील…लोकप्रतिनिधी सहकार्य करतील…आणि विद्यार्थी स्वतः जागरूक राहतील…तेव्हाच नशेविरोधातील लढ्याला खऱ्या अर्थाने बळ मिळेल.बीएस न्यूज च सवाल त्यालुकातील शाळकरी आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी पोलीस प्रशासन, स्थानिक प्रशासन, शिक्षण संस्था, पालक, सामाजिक संस्था आणि लोकप्रतिनिधी यांच्या संयुक्त सहभागातून नियमित व्यसनमुक्ती व कायदेविषयक जनजागृती मोहीम अधिक व्यापकपणे राबविण्याची वेळ आली नाही का?हा प्रश्न कोणत्याही एका विभागाला दोष देण्यासाठी नाही.हा प्रश्न आपल्या सर्वांना जागे करण्यासाठी आहे.कारण— एक विद्यार्थी नशेपासून वाचला, तर एक कुटुंब वाचेल! आणि… एक तरुण योग्य मार्गावर राहिला, तर एका संपूर्ण पिढीचे भविष्य सुरक्षित होईल!🛡️ “मूल सुरक्षित हवे!”**ही केवळ लेखमाला नाही…आपल्या पुढच्या पिढीसाठी जागरूकतेचा एक प्रामाणिक प्रयत्न आहे.** बीएस न्यूज नेटवर्क मुल संपादक प्रतिनिधी गणेश गेडाम बातम्या आणि जाहिरात साठी संपर्क साधा ९३२२४४६१७५